Sự leo thang căng thẳng tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đang tạo ra hiệu ứng domino tàn khốc lên chuỗi cung ứng toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Với chi phí logistics tăng 20% và phí bảo hiểm hàng hải vọt ngưỡng 50%, khu vực đang đứng trước áp lực lạm phát và nguy cơ đứt gãy nguồn cung nhu yếu phẩm nghiêm trọng

"Điểm nghẽn" Hormuz và cú sốc chi phí vận hành

Eo biển Hormuz, cửa ngõ vận chuyển 20% lượng dầu mỏ thế giới, đang trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng. Việc lưu lượng giao thông qua đây sụt giảm đã đẩy giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng, trực tiếp làm tăng chi phí vận tải và điện năng tại các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu như Pakistan, Sri Lanka và Philippines.

• Bảo hiểm hàng hải: Phí rủi ro chiến tranh tăng từ 25% đến 50%, khiến lưu lượng tàu sụt giảm và cô lập các quốc gia không giáp biển như Afghanistan.
• Vận tải nội địa: Tại Pakistan, giá xăng và dầu diesel đã tăng lần lượt 24% và 22%, tạo áp lực khổng lồ lên hệ thống phân phối

Đứt gãy chuỗi cung ứng nông nghiệp và thực phẩm 

Không chỉ là năng lượng, Eo biển Hormuz còn là lộ trình của 1/3 lượng nguyên liệu phân bón toàn cầu. Sự gián đoạn các chuyến hàng amoniac và nitơ đang đe dọa trực tiếp đến mùa vụ tại các quốc gia nông nghiệp.

• Tại Afghanistan, giá giỏ thực phẩm của cụm An ninh lương thực đã tăng 6,8%.
• Tại Myanmar, việc thiếu hụt nhiên liệu (nhập khẩu 90%) và tình trạng thiếu lao động tại cảng đang làm tê liệt khả năng canh tác.

Logistics nhân đạo dưới áp lực bủa vây

Hoạt động cứu trợ đang trở nên đắt đỏ và khó khăn hơn bao giờ hết do các hạn chế về không phận và sự không chắc chắn trên biển. Khoảng 50% hàng hóa nhân đạo đang đối mặt với nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng (pipeline breaks). Các đơn vị vận chuyển buộc phải tìm kiếm các lộ trình thay thế tốn kém và thay đổi phương thức mua sắm để duy trì hoạt động.

Phản ứng khẩn cấp và các biện pháp thắt lưng buộc bụng

Nhiều chính phủ tại châu Á đã phải kích hoạt các biện pháp kiểm soát giao thông và năng lượng chưa từng có:

• Việt Nam: Giảm thuế nhập khẩu xăng dầu và cảnh báo rủi ro thiếu hụt nhiên liệu bay.
• Thái Lan & Philippines: Áp dụng làm việc tại nhà (WFH) hoặc tuần làm việc 4 ngày để giảm nhu cầu năng lượng.
• Lào & Campuchia: Cấm bán nhiên liệu vào bình chứa lớn và yêu cầu báo cáo tồn kho thời gian thực để ngăn chặn đầu cơ.

Sự kết hợp giữa chi phí vận tải biển cao và gián đoạn biên giới đang tạo ra sức ép khủng khiếp lên sức mua của hộ gia đình. Các bên liên quan (Stakeholders) từ doanh nghiệp vận tải đến các tổ chức nhân đạo đều phải đối mặt với bài toán chi phí vận hành tăng cao trong khi nguồn lực tài chính đang thắt chặt.

Thế giới đang đứng trước kịch bản tồi tệ nếu khủng hoảng kéo dài đến giữa năm 2026: dự kiến có thêm 9,1 triệu người tại châu Á rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực cấp bách. Việc đa dạng hóa tuyến đường logistics và các biện pháp tự chủ năng lượng sẽ là chìa khóa then chốt để các quốc gia vượt qua "cơn bão" cung ứng này.

Nguồn: tổng hợp từ báo cáo UNOCHA : https://www.unocha.org/publications/report/afghanistan/asia-and-pacific-humanitarian-impact-middle-east-escalation-3-april-2026 

Chia sẻ bài viết này